Chống thấm bể nước ngầm và bể chứa nước sinh hoạt là hạng mục dễ bị làm qua loa nhất trong nhà dân, nhưng lại là chỗ khó sửa nhất khi đã đưa vào sử dụng. Bể nằm chìm dưới đất, chịu nước ở cả hai mặt — nước sạch đẩy từ trong ra, nước ngầm ép từ ngoài vào — nên chỉ một điểm rò nhỏ cũng đủ làm hao nước liên tục, làm ẩm nền nhà phía trên, hoặc tệ hơn là để nước bẩn ngoài đất thấm ngược vào bể chứa. Bài viết này trình bày các điểm rò thường gặp, cách chọn vật liệu, quy trình thi công và cách nghiệm thu để bể kín thật sự trước khi dùng.
Vì sao bể nước ngầm hay bị thấm
Khác với sân thượng hay ban công chỉ chịu nước theo một chiều, bể nước ngầm chịu áp lực nước gần như thường xuyên và từ hai phía. Bên trong là cột nước cao 1,5–2,5 m tuỳ bể, ép liên tục lên thành và đáy. Bên ngoài, vào mùa mưa, mực nước ngầm dâng lên tạo áp lực ngược ép vào thành bể. Một lớp chống thấm chỉ quét mỏng cho có sẽ bị đẩy bong khỏi nền bê tông sau vài mùa.
Bốn vị trí rò hay gặp nhất:
- Mạch ngừng giữa đáy và thành bể. Đây là ranh giới giữa hai lần đổ bê tông, gần như luôn là điểm yếu nhất nếu không được xử lý riêng.
- Cổ ống cấp – thoát xuyên thành bể. Bê tông và ống nhựa co giãn khác nhau, lâu ngày tạo khe nhỏ quanh ống.
- Góc chân bể. Góc vuông giữa hai mặt phẳng là nơi lớp màng dễ bị mỏng và nứt nhất.
- Vết rỗ tổ ong và lỗ bu lông cốp pha còn sót trên thành bê tông, tạo đường dẫn nước xuyên suốt chiều dày thành.
Nếu bể đã dùng một thời gian mới phát hiện thấm, nên đọc thêm bài phân biệt chống thấm thuận và chống thấm ngược — vì với bể ngầm, phần lớn trường hợp buộc phải xử lý từ mặt trong, tức là chống thấm ngược.
Chọn vật liệu cho bể chứa nước sinh hoạt
Với bể nước ăn uống, tiêu chí đầu tiên không phải là độ bền mà là vật liệu có được nhà sản xuất công bố dùng được cho bể chứa nước sinh hoạt hay không. Đây là điều bắt buộc phải đọc trên bao bì và tài liệu kỹ thuật của chính sản phẩm, không suy đoán theo kinh nghiệm. Không dùng các loại màng gốc dung môi, sơn có mùi mạnh hay vật liệu chỉ dành cho mái, sàn ngoài trời cho mặt trong bể nước ăn.
Nhóm vật liệu thường được dùng cho mặt trong bể là vữa chống thấm gốc xi măng hai thành phần. Ưu điểm là bám dính tốt vào nền bê tông ẩm, chịu được áp lực nước đẩy ngược, và tạo thành một lớp cứng liền khối với thành bể thay vì chỉ là màng phủ bên trên. Với bể có nguy cơ nứt do lún hoặc rung, nên gia cường thêm lưới gia cường tại chân bể và các vị trí mạch ngừng.
Quy trình thi công chống thấm bể nước
1. Vệ sinh và xử lý khuyết tật nền
Đục bỏ phần bê tông rỗ, yếu; tẩy sạch dầu mỡ cốp pha, rêu bám và lớp vữa bở. Trám lại các lỗ bu lông, vết rỗ tổ ong bằng vữa sửa chữa. Bề mặt sau khi xử lý phải đặc chắc, gõ không nghe tiếng bộp.
2. Xử lý riêng các điểm yếu
Mạch ngừng đáy – thành, cổ ống xuyên thành và các khe nứt phải được xử lý trước, bằng cách đục rãnh theo hình chữ V rồi trám bằng vật liệu chuyên dụng. Xử lý xong mới quét đại trà. Bỏ qua bước này thì lớp phủ bên trên chỉ che vết rò chứ không chặn được nước.
3. Bo góc chân bể
Toàn bộ góc giao giữa đáy và thành được bo cong bằng vữa chống thấm, tạo thành đường vát mềm. Góc vuông sắc là nơi màng chống thấm luôn mỏng nhất và nứt sớm nhất.
4. Quét tối thiểu hai lớp, vuông góc nhau
Lớp thứ hai quét vuông góc với lớp thứ nhất để bù các vệt hở do đường lăn để lại. Chờ lớp trước se mặt theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất rồi mới quét lớp sau — quét chồng khi lớp dưới còn ướt sẽ làm cả hai lớp cùng yếu.
5. Bảo dưỡng ẩm
Vật liệu gốc xi măng cần được giữ ẩm trong giai đoạn đóng rắn, tránh nắng gắt và gió lùa làm khô quá nhanh gây nứt chân chim bề mặt. Thời gian bảo dưỡng và thời gian chờ trước khi cho nước vào lấy theo hướng dẫn của sản phẩm đang dùng.
Nghiệm thu: bơm nước và theo dõi mực nước
Bể chỉ được coi là đạt khi đã qua phép thử giữ nước, chứ không phải khi thợ báo “quét xong rồi”. Cách làm: bịt kín các cửa thoát, bơm nước đầy bể, đánh dấu mực nước bằng vạch bút hoặc thước, rồi để yên tối thiểu 24 giờ, tốt nhất là 48–72 giờ với bể lớn.
Trong thời gian đó, kiểm tra:
- Mực nước có tụt bất thường không. Cần trừ phần bay hơi với bể hở; bể kín nắp thì gần như không được tụt.
- Mặt ngoài thành bể và nền nhà xung quanh có xuất hiện vệt ẩm loang, đọng nước hay không.
- Chân tường tầng trệt phía trên bể có ẩm chân tường, bong sơn hay muối hoá không.
Sau khi đạt, xả bỏ toàn bộ nước thử, rửa sạch bể rồi mới cấp nước sử dụng. Với bể nước ăn, nên xả rửa ít nhất một lần nữa trước khi dùng chính thức.
Ba sai lầm khiến bể vẫn thấm sau khi làm lại
- Chỉ quét phủ mà bỏ qua mạch ngừng và cổ ống. Nước luôn đi theo đường yếu nhất; lớp phủ đại trà không bịt được khe cấu tạo.
- Thi công khi thành bể còn đọng nước hoặc quá bẩn. Lớp vữa chống thấm bám vào bụi chứ không bám vào bê tông, vài tháng sau bong từng mảng.
- Cho nước vào quá sớm. Lớp chống thấm chưa đóng rắn đủ đã chịu áp lực nước sẽ hỏng ngay từ mẻ nước đầu tiên.
Nếu bể của bạn đã bị nứt thành do lún hoặc chịu rung, xem thêm cách xử lý khe lún, khe co giãn trước khi chống thấm — nứt kết cấu không thể chỉ chữa bằng lớp phủ bề mặt.
Câu hỏi thường gặp
Bể đang chứa nước, có chống thấm được không?
Không. Phải xả cạn, làm khô ráo và vệ sinh sạch mới thi công được. Bể ngầm nhà phố thường mất thêm một khoảng thời gian chờ ráo sau khi xả.
Bể xây gạch có chống thấm được như bể bê tông không?
Được, nhưng bể xây gạch cần trát tạo phẳng bằng vữa có phụ gia chống thấm trước, vì mạch vữa giữa các viên gạch chính là đường thấm.
Bể mới đổ bê tông, bao lâu thì chống thấm được?
Bê tông cần đủ tuổi và đủ khô theo yêu cầu của vật liệu; chi tiết xem bài đổ bê tông bao lâu thì chống thấm được.
Cần khảo sát bể nước bị thấm?
Bể nước ngầm là hạng mục nên xử lý dứt điểm ngay lần đầu, vì mỗi lần làm lại đều phải xả cạn, chờ khô và ngưng cấp nước cho cả nhà. Nếu bể nhà bạn đang hao nước, nền nhà quanh bể bị ẩm hoặc nước có mùi lạ, hãy gọi 0986 833 433 (Zalo cùng số) để kỹ thuật VTHome khảo sát hiện trạng và tư vấn phương án phù hợp với từng loại bể. Thời gian thi công và chi phí tuỳ thể tích bể cùng hiện trạng thực tế, sẽ được báo trực tiếp sau khi khảo sát.